Przejdź do treści

Sobota, 20.10.2018

Imieniny: Ireny, Kleopatry, Witalisa

dd 7 6 5 4 3 2 1 12 11 8

Ścieżka do tej strony

Jesteś tutaj: Strona główna > Gmina Morzeszczyn > Sołectwa
2011-12-09

Morzeszczyn

Położnie, obszar, ludność
Morzeszczyn jest wsią sołecką i siedzibą gminy. Położony we wschodniej części Pojezierza Starogardzkiego, w obrębie regionu Kociewia. Przez teren sołectwa przebiega droga wojewódzka nr 234, łącząca Skórcz (pośrednio Starogard Gdański i Pelplin) z Gniewem oraz linia kolejowa z Bydgoszczy do Gdańska ze stacją PKP. Granice sołectwa są w części naturalne. Od strony wschodniej przylegają do lewego brzegu Janki, wpadającej do rzeki Wierzycy jako jej prawy dopływ. Z pozostałych stron granice mają charakter otwarty. Od zachodu sołectwo graniczy z sołectwem Gętomie, od południa z sołectwem Rzeżęcin, a od strony wschodniej z sołectwem Dzierżążno. Obszar sołectwa wynoszący 694 ha zamieszkują 703 osoby. Przeważają tu użytki rolne, choć nie brak także łąk i lasów.

Historia i dziedzictwo kulturowe
W rejonie wsi zlokalizowano 36 stanowisk archeologicznych. Są to głównie punkty i ślady osadnictwa z wczesnego o późnego średniowiecza (VII – XIV wiek). Na szczególną uwagę zasługuje osada otwarta z wczesnej epoki żelaza (650 lat p.n.e. do pocz. n.e.)) i wczesnego średniowiecza (VII – XII wiek) oraz punkt osadnictwa z wczesnej epoki żelaza. Zarejestrowane stanowiska archeologiczne świadczą o rozwoju osadnictwa w tym rejonie zanim doszło do lokacji wsi. Nastąpiło to w 1316 roku za sprawą cystersów z Pelplina. W 1276 roku przybyli oni z Pogódek, przejmując dobra nadane im przez księcia pomorskiego Mściwoja II. Wcześniej ziemie te należały do kolejnych władców Pomorza Gdańskiego. Lokacja wsi dokonana przez opata pelplińskiego Gotfryda z Elbląga oznaczała reorganizację zastanego tu osadnictwa w zwartą osadę wiejską na prawie chełmińskim. Uważa się, że pierwotna nazwa wsi – Morzęta była nazwą osady rodowej sprzed przybycia cystersów i pochodzi od imienia Morzysław, a dopiero z upływem czasu w wyniku wielu zmian, przybrała współczesną formę Morzeszczyn. Nazwa intrygująca, niepowszechna i jedyna w Polsce. Wieś ma więc pomorski charakter, pomimo funkcjonowania niemieckojęzycznych nazw: Morroschin i Leuthmarsdorf. Z kronik klasztornych wiemy, że w Morzeszczynie istniała karczma zakonna, której właścicielem w XIV wieku był Mikołaj Neumann, w XVIII wieku Wojciech Kierzyk, po nim Andrzej Banimiński, a w następnym stuleciu Czarnota. Morzeszczyn był własnością cystersów do I rozbioru Polski w 1772 roku. Później w wyniku kasacji dóbr klasztornych przez władze pruskie przeszedł w ręce prywatne. Przed II wojną światową był tu folwark rodziny Rerychów, którego pozostałości wraz z dworskim parkiem przetrwały do dziś. Dawny budynek dworski i park sąsiaduje z Urzędem Gminy w Morzeszczynie. Na terenie parku znajduje się też klon – jawor objęty ochroną jako pomnik przyrody. W 1883 roku do użytku oddano stację budowanej kolei z Bydgoszczy do Tczewa. Nieco później nieczynną już dziś linię kolejową Morzeszczyn – Gniew. Z tego okresu pochodzi znajdujący się w południowej części wsi, a także przejazd pod torami, utwardzone drogi dojazdowe, budynki kolejowe w południowej części wsi, a także most kolejowy nad rzeką Beką na obrzeżu Morzeszczyna. Kolej z Bydgoszczy do Tczewa podzieliła dawny majątek na część dworską i folwarczną. Do dnia dzisiejszego przetrwał dawny ulicowy charakter wsi wzdłuż drogi wojewódzkiej nr 234, czworaki niegdyś zamieszkiwane przez robotników folwarcznych, oraz domy małomiasteczkowe z końca XIX wieku. W latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku Morzeszczyn stał się znany, głównie wśród regionalistów, z racji działalności rodziny Wespów. Jan opiewał Kociewie jako poeta ludowy piszący gwarą, jego żona Maria zrekonstruowała wzornictwo haftu kociewskiego, natomiast ich syn Zbigniew malował i rzeźbił.

Walory krajobrazowo – przyrodnicze wsi
Wieś położona jest między wzniesieniami silnie pofałdowanej wysoczyzny morenowej. Na obrzeżu wsi znajduje się kręte koryto rzeki Beki (lewy dopływ Janki) i Janki (prawy dopływ Wierzycy). W granicach sołectwa , na terenach przyległych do doliny Wierzycy rozciąga się Gniewski Obszar Chronionego Krajobrazu, a przylegająca dolina rzeki Janki projektowana jest do objęcia taką formą ochrony. W pobliskich lasach można zbierać runo leśne, żyją tu dziki, sarny, jelenie i dzikie ptactwo. Działa tu też Koło Łowieckie „Szarak”. W pobliżu został wytyczony szlak ścieżki rowerowej, a na Wierzycy organizuje się spływy kajakowe. Droga nr 234 łączy Morzeszczyn z atrakcyjnymi turystycznie miejscowościami takimi jak Gniew a pośrednio Pelplin i Stargard Gdański. Przy drodze w centrum wsi zlokalizowane są pozostałości dawnego folwarku i zabudowy kolejowej z końca XIX wieku, a poza wsią od strony północno – wschodniej znajduje się wiadukt kolejowy nad rzeczką Beką z uroczą kaskadą wodną wśród malowniczych lasów porastających głęboką doliną rzeki Beki.

 

 

 

 

 

 

wydruk, pdf


Portal współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego.