Przejdź do treści

Czwartek, 16.8.2018

Imieniny: Joachima, Nory, Stefana

dd 7 6 5 4 3 2 1 12 11 8

Ścieżka do tej strony

Jesteś tutaj: Strona główna > Gmina Morzeszczyn > Sołectwa
2011-12-09

Lipia Góra

Położenie, obszar, ludność
Lipia Góra położona jest jednym z 11 sołectw gminy Morzeszczyn, najdalej wysuniętym na południe i leżącym w największej odległości od siedziby gminy. Od północy graniczy z sołectwami Gąsiorki i Majewo, od wschodu z gminą Gniew, od południa z gminą Smętowo Graniczne, a od zachodniej z gminą Skórcz. Przez teren wsi przebiega droga wojewódzka nr 623 Skórcz – Rakowiec, droga nr 641 Lipia Góra – Rzeżęcin oraz dwa cieki wodne: rzeka Janka i wpadająca do niej Struga Lipiogórska. Przez sąsiadującą wieś Majewo przebiega linia kolejowa Śląsk – Porty.
Obszar sołectwa to 1.082 ha, wieś liczy 284 mieszkańców. Ze względu na swój rolniczy charakter, Lipia Góra charakteryzuje się bardzo rozproszoną zabudową, poszczególne domostwa znajdują się w promieniu 2-3 km od centrum wsi. Nie przeszkadza to jednak mieszkańcom w częstych spotkaniach i wspólnym działaniu. W ostatnich latach można zauważyć wzrost aktywności społecznej. Miejscowa jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej oraz reaktywowane w 2003 roku Koło Gospodyń Wiejskich zrzeszają kilkudziesięciu członków. Wspólnie z Radą Sołecką organizują spotkania okolicznościowe, ogniska, zabawy taneczne, wycieczki.
Mieszkańcy dysponują świetlicą wiejską, połączoną z remizą OSP. We wsi znajduje się również boisko po byłej szkole podstawowej, niestety zdewastowane.

Historia i dziedzictwo kulturowe
Nazwa wsi pochodzi od jej lokalizacji w rozległych niegdyś lasach i związana jest z lipami w nich rosnącymi oraz pagórkowatym terenem. W XV wieku pojawiła się też niemieckojęzyczna nazwa Lindenberg. Nazwa polska przez większą część historii wsi Lipiogóra.
Brak informacji o dacie powstania osady, lecz osadnictwo na tych terenach ma długą historię. Pierwsza pisana informacja o wsi Lipia Góra pochodzi XIV wieku, kiedy to tereny dzisiejszej wsi nabyli Krzyżacy o byli ich właścicielami do 1466 roku. Po pokoju toruńskim ziemie przeszły we władze króla polskiego i podlegały starostwu osieckiemu. W Lipiej Górze prawdopodobnie w latach 1400 – 1534 był drewniany kościół filialny należący do Barłożna. W 1664 roku lustrator królewski opisując tutejszy folwark wymienia dwór, stodołę, karczmę, gorzelnię i młyn. W latach 1696 – 1728 wieś dzierżawiona była przez starostów Radomickich, którym przypisuje się przebudowę drewnianego  dworu i posadzenie wokół drzew, z których okazały dąb rośnie do dzisiaj. W kolejnych latach folwarkiem zarządzali starostowie Łochoccy. Jan  Łochocki był tu ostatnim polskim starostą, w 1772 roku utracił majątek na rzecz państwa pruskiego. Wieś znalazła się w zależności od powiatu ziemskiego w Kwidzynie i pozostał w niej do momentu odzyskania przez Polskę niepodległości.
Do 1880 roku dobra były własnością Karola Scholera, pod którego rządami powstał nowy majątek Birkenau – dziś Suchownia. Stary dwór stojący nad Janką został rozebrany, a na jego fundamentach zbudowano nowy, murowany.
Kolejnymi właścicielami byli Neuman, Marwitz, Frost i Barnbeck, który zamieszkiwał tu aż do momentu wkroczenia wojsk radzieckich w czasie drugiej wojny światowej. W 1933 roku na polach Lipiej Góry w czasie wojskowych manewrów urządzono lotnisko wojskowe.
W 1945 roku majątek rozparcelowano, a dwór zasiedlono Polakami z ziem utraconych. Ich rodziny zamieszkują we wsi do dziś.
Od 1985 roku dwór jest własnością prywatną, został odrestaurowany i wraz z przyległym parkiem wpisany do rejestru zabytków.
We wsi przez długi czas działała również szkoła. Pierwsze informacje o jej istnieniu pochodzą już z 1867 roku. W 1912 została rozbudowana i powiększona o dwie izby lekcyjne. W czasie drugiej wojny światowej kierownikiem był Edmund Szutz, po jej zakończeniu szkoła rozpoczęła pracę 3 września 1945 roku z trojgiem nauczycieli – Michał i Maria Zapolscy oraz Gertruda Lenz. Przez cały okres swojego istnienia szkoła przechodził liczne reorganizacje, w 1965 roku zajęcia przeniesiono do pawilonu szkolnego, zbudowanego częściowo w czynie społecznym. W roku 2001 szkołę ostatecznie zlikwidowano, a budynki przeznaczono na mieszkania.

Walory wsi
Sołectwo Lipia Góra jest kompleksem o znacznych walorach przyrodniczo – krajobrazowych, predysponowanym do rozwoju agroturystyki. Wieś jest malowniczo położona w dolinie rzeki Janki, otoczona jest kompleksem leśnym przecinanym siecią pól i łąk. W tutejszych lasach można zbierać runo leśne, żyją tu liczne zwierzęta: dziki, sarny, jelenie i borsuki. Działa również Koło Łowieckie „Sokół”. Przez środek wsi przebiega szlak turystyczny im. Romana Klima wiodący z Tczewa do Opalenia.
W krajobraz wsi pięknie wpisuje się zabytkowy dwór. Natomiast miejsce przy świetlicy można wykorzystać jako miejsce odpoczynku turystów korzystających ze szlaku. Dla odwiedzających wieś atrakcją może być skosztowanie tradycyjnych swojskich wyrobów spożywczych, takich jak chleb, masło, twaróg, sery, miód.  

Informacje opracowano na podstawie książki Krzysztofa Kowalkowskiego "Z dziejów wsi i parafii Barłożno oraz wsi do niej należących", Gdańsk 2003.

 

 

 

 

 


 


wydruk, pdf


Portal współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego.