Przejdź do treści

Czwartek, 21.6.2018

Imieniny: Alicji, Alojzego, Rudolfa

dd 7 6 5 4 3 2 1 12 11 8

Ścieżka do tej strony

Jesteś tutaj: Strona główna > Gmina Morzeszczyn > Sołectwa
2011-12-09

Gętomie

Położenie, powierzchnia, ludność
Gętomie jest oddalone o 7 km od Pelplina i 9 km od Gniewa. W obrębie sołectwa przebiega rzeka Wierzyca, która wyznacza część granicy północnej sołectwa oraz rzeka Janka stanowiąca granicę wschodnią. Obszar sołectwa wynosi 675, 66 ha, z czego dwie trzecie stanowią grunty orne, pastwiska i łąki. Lasy zajmują jedną piątą powierzchni. Na terenie Gętomia znajduje się jezioro o powierzchni 11,48 ha. Teren sołectwa zamieszkuje 114 osób. Większość mieszkańców zajmuje się rolnictwem.

Historia
Gętomie ma długą i bogatą historię. Wieś należała do dóbr opactwa cysterskiego w Pelplinie. Kroniki podają, że w 1399 roku opat Jan kupił za 120 grzywien dla klasztoru część dobra Martensdorf zwanego Oberschaar, graniczącego z innymi dobrami cystersów i znajdującego się w granicach ich przywilejów fundacyjnych, od Konrada von Elsen, komendora gniewskiego, a tenże nabył je od jakiegoś Piotra i jego spadkobierców. Źródła podają, że włóki zwane Oberschaar zostały nadane znacznie wcześniej gospodarzom gentomskim. Zatem pierwotne osadzenie wsi jest wcześniejsze. W roku 1405 wieś wydano Janowi Lemken i mieszkańcom, którzy płacili cystersom czynsz i daninę. Sołtys mógł na własne potrzeby łowić ryby w jeziorze należącym do klasztoru. W tym czasie istniała we wsi karczma. Wieś ucierpiała w czasie wojen szwedzkich. W 1696 Marcin Gregorkiewicz nabył karczmę i 2 włóki. Potomkowie jego mieszkają w Gętomiu do dziś, chociaż w innym miejscu.
Gętomie odwiedziła żona króla Korybuta Wiśniowieckiego – Eleonora Wiśniowiecka, która przebywając jako wdowa w opactwie chciała zobaczyć łowienie ryb pod lodem. Podania głoszą, że nad jezioro przybył z Gniewa Jan Sobieski wraz z królową Marysieńką. Droga, którą przybyli jest do dziś nazywana drogą królewską. Znajduje się przy niej studnia, z której wodę miał pić sam król.
W XIX wieku zbudowano linię kolejową, natomiast wiadukt kolejowy powstał dopiero przed drugą wojną światową. We wsi istniała wówczas kuźnia, a budynek po niej stoi po dzień dzisiejszy. Znajduje się tu również 5 kapliczek przydrożnych.
Wieś w okresie przedwojennym zamieszkiwała trzykrotnie większa liczba mieszkańców niż obecnie. Było także więcej domostw i gospodarstw. Istniała też jednoklasowa szkoła powszechna, do której uczęszczało pod koniec lat dwudziestych sześćdziesięcioro dzieci. Po wojnie do 1971 roku istniała czteroklasowa szkoła podstawowa. Obecnie w dawnej części szkolnej tego budynku znajduje się świetlica wiejska.
W czasie II wojny światowej większych gospodarzy wysiedlono i wywieziono na roboty, na ich miejsce wprowadzili się Niemcy. Po II wojnie światowej wieś ubożała, część gospodarstw upadła, gdyż nie były to czasy sprzyjające rolnictwu indywidualnemu. Z większych gospodarstw próbowano utworzyć PGR, jednak mieszkańcy nie poddali się naciskom.

Walory przyrodnicze, krajobrazowe i turystyczne
Wieś położona na silnie pofałdowanej wysoczyźnie morenowej. Między wzniesieniami znajdują się liczne oczka wodne, jezioro oraz kręte koryta Wierzycy i Janki. Sołectwo Gętomie ma dużo walorów krajobrazowo – przyrodniczych, wśród nich malownicze jezioro. Nad brzegami Wierzycy i Janki można ujrzeć wypływające źródełka wodne. Z wielu wzniesień na terenie sołectwa można podziwiać piękne widoki, polodowcowe pozostałości – stawy, bagna, głazy narzutowe. W tutejszych lasach można zbierać runo leśne, żyją to dziki, sarny, lisy i inne zwierzęta. Gniazduje tu wiele ptaków, w tym wodnych – żurawie, czaple, łabędzie, dzikie kaczki i inne. W granicach sołectwa, na terenach przyległych do Doliny Wierzycy, rozciąga się Gniewski Obszar Chronionego Krajobrazu.

 

 

 

 

 

wydruk, pdf


Portal współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego.